Đang thực hiện

Top banner

Tọa đàm khoa học: “Hình dung lại diễn giải di sản và bảo tàng: những bước tiến công nghệ, hướng đến tương lai và một số vấn đề quan trọng”

Đăng ngày: 09/11/2017


 
Kinh tế tri thức và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ trong thời đại Cách mạng công nghiệp 4.0 đã và đang tác động đến mọi lĩnh vực trong đời sống xã hội, là một biến tác động cũng như một yêu cầu buộc nhiều ngành, nhiều lĩnh vực phải vận động, thay đổi để thích ứng. Lĩnh vực bảo tàng và di tích cũng không nằm ngoài tiến trình này. Trong đó, với tác động của công nghệ, sự diễn giải (interpretation) di sản và bảo tàng được hiểu như thế nào; vai trò của công nghệ và các thách thức của nó đối với sự phát triển của các bảo tàng, di tích ra sao và phải chuẩn bị gì cho tương tai để thích ứng? Vấn đề này đã được đem ra bàn luận trong buổi tọa đàm khoa học với chủ đề: “Hình dung lại diễn giải di sản và bảo tàng: những bước tiến công nghệ, hướng đến tương lai và một số vấn đề quan trọng” với diễn giả là TS. Russell Staiff, Đại học Tây Sydney. Chương trình này do Mạng lưới Bảo tàng Việt Nam và Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long – Hà Nội tổ chức, với sự hỗ trợ của Văn phòng UNESCO tại Hà Nội và Đại học Tây Sydney, Úc. Buổi tọa đàm đã nhận được sự quan tâm từ đông đảo các nhà khoa học, nhà quản lý trong lĩnh vực văn hóa, di sản.
 

 
Tọa đàm thu hút sự quan tâm từ đông đảo học giả, nhà quản lý lĩnh vực bảo tàng, di sản
 
TS. Russell Staiff là giảng viên chủ chốt của chương trình đào tạo sau đại học về nghệ thuật thị giác và du lịch trường Đại học Melbourne, cũng là nơi ông nhận bằng tiến sỹ lịch sử nghệ thuật. Bắt đầu sự nghiệp với di sản và du lịch bằng nghề hướng dẫn viên du lịch tại Ý, với những trải nghiệm thực tế của mình, hiện ông là cộng tác viên nghiên cứu thuộc chương trình nghiên cứu cấp thiết di sản và du lịch tại trường Khoa học Xã hội và Tâm lý học thuộc Đại học Western Sydney. Ông cũng là giáo sư trợ giảng của chương trình quản lý di sản kiến trúc và du lịch tại Khoa Kiến trúc Đại học Silpakorn, Bangkok. Các mảng nghiên cứu chính của ông gồm: (1) các giao điểm giữa di sản văn hoá, bảo tàng, cộng đồng và du lịch với trọng tâm nghiên cứu khu vực Đông Nam Á và (2) di sản và bảo tàng như những hiện tượng văn hóa - xã hội. Ông là tác giả, đồng biên tập của một số xuất bản gần đây: Tái hình dung diễn giải di sản: Quá khứ/Tương lai quyến rũ (2014) và Di sản và du lịch: địa điểm, gặp gỡ, tham gia (2012).

Trong buổi tọa đàm, TS Russell Staiff đã trình bày theo một tuyến tính logic: đi từ cách diễn giải di sản truyền thống tới cách diễn giải di sản hiện đại thông qua công nghệ; các cơ hội và thách thức đặt ra dưới tác động của công nghệ cũng như những ảnh hưởng từ văn hóa đại chúng tới sự quan tâm của người dân về bảo tàng và di tích. Theo đó, từ các phương pháp diễn giải truyền thống như: bảng/biển thông tin; các biển báo chỉ dẫn; người hướng dẫn, thuyết minh; các tập thông tin, sách hướng dẫn du lịch; các trung tâm diễn giải (chủ yếu ở các khu bảo tồn thiên nhiên, khu khảo cổ), hiện nay, công nghệ đã thay đổi cách diễn giải này. Công nghệ tuy đã được áp dụng từ lâu nhưng với kỉ nguyên công nghệ thông tin trong thời đại công nghiệp 4.0, cường độ tác động của công nghệ càng trở nên mạnh mẽ. Các thiết bị thông minh, các công nghệ mô phỏng như công nghệ Hologram, công nghệ ánh xạ 3 chiều (3D) đã làm thay đổi cách diễn giải di sản. Nếu như trước đây, bảo tàng và các di tích có sự “độc quyền” trong nắm giữ và diễn giải thông tin thì hiện nay, sự diễn giải này có thể đến từ các công ty du lịch (với việc đưa các thông tin lên website) hay từ cá nhân du khách trải nghiệm (bằng cách chia sẻ lại qua mạng xã hội với bạn bè, người thân). Công nghệ cũng giúp cho du khách thậm chí không phải đến bảo tàng, di tích mà có thể trải nghiệm trên không gian ảo. Có những dự án như tái hiện hình ảnh của hang động Mogao (Mạc Cao) của đại học Thành Đô (Hồng Kông) bằng ứng dụng công nghệ tương tác hình ảnh và nhập vai, hệ thống nghe nhìn AV, hình ảnh động trên tường… có thể giúp du khách không phải đến địa điểm thực tế mà có thể trải nghiệm như thật bằng công nghệ.

 
Diễn giả, TS Russell Staiff thuyết trình về chủ đề tọa đàm
 
Những trải nghiệm thông qua công nghệ, theo TS Russell Staiff, cho thấy:

Thứ nhất, đây là một phần của công tác bảo tồn di sản; một phần của việc phát huy giá trị di tích (trải nghiệm kĩ thuật số là một hợp phần không tách rời trong chiến lược thu hút du khách); một phần trong chiến lược phát triển khách tham quan, mang lại trải nghiệm nhập vai và tương tác; một phần trong công tác nghiên cứu di sản do dữ liệu khổng lồ được công nghệ tạo ra có thể được các học giả, các nhà bảo tồn sử dụng.

Thứ hai, nó có thể đem lại trải nghiệm diễn ra ngay tại hoặc ở ngoài di sản, có thể chạy tuyến tham quan mà không lệ thuộc vào di sản, các phiên bản khác nhau có thể tải lên trang web trước, trong và sau chuyến tham quan.

Công nghệ đã làm cho diễn giải di sản hiển thị bằng hình ảnh, trái với diễn giải dựa trên lời thuyết minh; diễn giải di sản như một trải nghiệm bao trùm và nhập vai (vượt xa tính hữu hình của thông tin thấm đẫm tại các khu di sản); trong khuôn khổ những giới hạn, đáp ứng mối quan tâm của khách tham quan hơn là nhiệm vụ công tác của người quản lý di sản; giúp nâng cao phiên bản gốc thông qua phiên bản phục dựng và có tiềm năng khuếch đại giá trị của di sản; tạo ra góc độ diễn giải mới cho các học giả và người xem; hệ thống diễn giải này là công nghệ số, có thể thay đổi liên tục để đáp ứng khi công nghệ mới ra đời.

Diễn giả cũng dự báo về mối quan hệ giữa diễn giải công nghệ và di sản trong tương lai. Theo đó, trong tương lai gần, công nghệ tương tác thực tế và nội dung - sưu tập các bảo tàng mở sẽ trở nên phổ biến. Trong một tương lai xa hơn nữa (4-8 năm), công nghệ hiện đại hơn sẽ làm xuất hiện mạng lưới các đồ vật - những hiện vật thông minh với các thông số nhận diện kỹ thuật số duy nhất; các giao diện tự nhiên với người dùng; học qua làm; giao diện không ranh giới giữa khách tham quan, di sản văn hóa và công nghệ.

Tuy nhiên, các thách thức đã và vẫn đang đặt ra, đặc biệt như ở Việt Nam, đó là: sự suy giảm lượng khách tham quan tới các bảo tàng, khu di tích; kinh phí cho công tác bảo tàng và di sản còn hạn hẹp; không đủ tiềm lực áp dụng công nghệ hiện đại… Các bảo tàng, khu di tích cũng đang phải chịu sự cạnh tranh từ sức hấp dẫn của văn hóa đại chúng như phim ảnh, sự cạnh tranh từ khách tham quan khi ai cũng có thể tiếp cận được với bộ sưu tập được đưa lên không gian ảo. Hiện nay, bảo tàng và các di tích phải quan tâm tới trải nghiệm, hướng tới lý trí và trái tim (cảm nhận) của du khách tham quan.

Tọa đàm là một diễn đàn học thuật bổ ích, cung cấp thêm những kiến thức và cách tiếp cận mới mẻ đối với công tác quản lý và phát huy giá trị di sản, di tích và công tác bảo tàng. Các học giả, nhà quản lý, giảng viên và sinh viên quan tâm tới nội dung tọa đàm có thể theo dõi qua video tường thuật của Mạng lưới Bảo tàng Việt Nam tại đường dẫn dưới đây:

Tường thuật thuyết trình của TS. Russell Staiff

Tường thuật  phiên trao đổi

Tin và ảnh: Văn phòng Tạp chí NCVH
Lượt xem: 3930
Tiêu điểm
Xem nhiều
TSNK
Right - tuyen sinh SDH
Right - tuyen sinh VLVH
Right - NCVH
Right - Hợp tác quốc tế
Right - Thu vien so
Right - middle
Right - Gallery
Right - NCVH
Right - Hợp tác quốc tế
Right - Thu vien so
Right - middle
Right - Gallery
Thống kê truy cập
Đang truy cập: 6
Lượt truy cập: 479.036