Đang thực hiện

Top banner

Tọa đàm "Các hình thức táng ở Việt Nam – Phần 2" - Trường hợp Mộ thuyền Châu Can, trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.

Đăng ngày: 16/04/2018

Ngày 15/4/2018 Câu lạc bộ Tình nguyện viên Bảo tàng Lịch sử Quốc gia đã tổ chức Tọa đàm khoa học: "CÁC HÌNH THỨC TÁNG Ở VIỆT NAM - PHẦN 2 (Trường hợp Mộ cổ Châu Can, Trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia)”. Diễn giả tham gia tại tọa đàm là hai nhà khoa học nghiên cứu quen thuộc trong lĩnh vực nhân chủng và khảo cổ học, đó là PGS.TS NGUYỄN LÂN CƯỜNG, Tổng thư ký Hội Khảo cổ học Việt Nam và TS. NGUYỄN ANH THƯ, Giảng viên khoa Di sản văn hóa, trường Đại học Văn hóa Hà Nội. Nội dung buổi tọa đàm xoay quanh ba hình thức táng ở Việt Nam, đó là “Hung táng, Thiền táng và Mộ xác ướp thời Hậu Lê” cũng như các phong tục mai táng người chết của người Việt cổ thuộc các nền văn hóa khác nhau.

Buổi tọa đàm đã thu hút đông đảo khách tham quan, những người quan tâm và đam mê lịch sử văn hóa ở mọi lĩnh vực, ngành nghề, lứa tuổi, chủ yếu là sinh viên đến từ các trường đại học như Đại học Văn hóa Hà Nội, Đại học KHXH&NV, Đại học Sư phạm, Học viện Báo chí…
Mở đầu buổi tọa đàm, hai vị diễn giả đã cùng toàn thể khách mời đến dự tham quan khu trưng bày mộ thuyền Châu Can trong trưng bày chuyên đề: Báu vật khảo cổ học Việt Nam. 
 

 
PGS.TS. Nguyễn Lân Cường thuyết trình tại khu trưng bày Mộ thuyền Châu Can ở Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam

Cách ngày nay khoảng 2.500 năm ở Việt Nam có hai táng thức đặc trưng nhất, đó là mộ thân cây khoét rỗng hình thuyền của cư dân văn hóa Đông Sơn và mộ chum/vò gốm của người văn hóa Sa Huỳnh. Cách sử dụng quan tài thân cây khoét rỗng hình thuyền không chỉ phổ biến trong các di tích mộ táng văn hóa Đông Sơn mà còn bắt gặp ở khắp khu vực Đông Nam Á như Thái lan, Philippin, Nam Trung Quốc…Ở Việt Nam hiện nay đã phát hiện gần hơn 150 di tích mộ thuyền thuộc văn hoá Đông Sơn, nổi tiếng nhất là khu mộ Việt Khê (Hải Phòng) và Châu Can (Hà Tây).
 
Ngay tại khu trưng bày, PGS.TS. Nguyễn Lân Cường đã giới thiệu khái quát về loại hình mộ thuyền trong văn hóa Đông Sơn, phát hiện mộ thuyền Châu Can năm 1974 ở Phú Xuyên (Hà Tây cũ) và những kết quả nghiên cứu về nhân chủng học các di cốt tìm được trong mộ thuyền Châu Can.
 
Mộ thuyền Châu Can là ngôi mộ thuyền còn bảo tồn được nguyên vẹn di cốt của chủ nhân ngôi mộ cùng nhiều đồ tùy táng thuộc văn hóa Đông Sơn. Qua nghiên cứu đặc điểm nhân chủng hai di cốt ở mộ Châu Can, các nhà nghiên cứu cho rằng: chủ nhân mộ Châu Can là một người đàn ông cao 1,65m và một người phụ nữ cao gần 1,60m, cả hai đều có thể chất khỏe mạnh. Quan tài được chế tác từ thân cây gỗ bổ đôi, một nửa làm tấm thiên và một nửa làm tấm địa, bộ phận liên kết giữa tấm thiên và tấm địa là đinh chốt, mộng khớp, ở 4 góc quan tài có 4 tay khiêng, bên trong chôn theo nhiều hiện vật điển hình của văn hoá Đông Sơn.

Dựa trên chính những hiện vật đang trưng bày ở Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, TS. Nguyễn Anh Thư đã giới thiệu thêm đặc trưng đồ tùy táng trong mộ thuyền Châu Can, về loại hình mộ nồi/vò gốm, mộ thạp đồng, mộ trống đồng trong văn hóa Đông Sơn. Đồ tùy táng chôn trong mộ bao gồm đồ gốm, đồ gỗ, tre và kim loại.  Có thể nói, số lượng đồ tùy táng trong khu mộ Châu Can không nhiều về số lượng nhưng lại rất hiếm về loại hình. Đáng chú ý nhất là những dụng cụ lao động bằng tre, gỗ như “dụng cụ xới đất” và những chiếc rìu xéo lắp vào chiếc cán gỗ độc đáo, trong đó một đầu cán rìu được đẽo dọt theo dáng dấp của hình đầu chim trên trống đồng, chiếc lao với cán tre còn nguyên dạng, cột tre còn giữ được màu vàng rơm, chiếc cán dáo làm bằng một đoạn ngọn tre và một chiếc muôi làm bằng một phần ống nứa. Mộ thuyền Châu Can được giới khoa học đánh giá là một minh chứng điển hình cho táng thức và táng tục của cư dân Đông Sơn cách ngày nay khoảng 2.300 năm.
 

 
TS. Nguyễn Anh Thư giới thiệu về đồ tùy táng trong Mộ thuyền Châu Can
và các loại hình mộ táng trong văn hóa Đông Sơn

Sau thời gian tham quan, trở lại Hội trường, PGS.TS. Nguyễn Lân Cường đã trình bày về các hình thức, tập tục mai táng cổ ở Việt Nam, trong đó phần thuyết trình về hai phương thức táng độc đáo: Thiền táng/tượng táng và mộ hợp chất thời Hậu Lê đã thu hút được sự quan tâm chú ý đặc biệt của các vị khách mời đến dự Tọa đàm.
 

 
PGS.TS. Nguyễn Lân Cường thuyết trình về các hình thức, tập tục mai táng cổ ở Việt Nam
PGS.TS. Nguyễn Lân Cường giới thiệu quá trình nghiên cứu, phục dựng nhục thân thiền sư Như Trí ở chùa Tiêu Sơn (Bắc Ninh) và kết quả khai quật ngôi mộ hợp chất thời Hậu Lê ở Nhật Tân (Hà Nội). Toàn bộ quá trình phát hiện, nghiên cứu nhục thân thiền sư Như Trí và chủ nhân ngôi mộ hợp chất ở Vườn Đào (NHật Tân) đã được diễn giả tái hiện chi tiết, sống động. Nhiều thông tin “ngoài lề” cũng được chia sẻ đã “hâm nóng” bầu không khí trong Hội trường. Theo PGS. TS Nguyễn Lân Cường: “Táng là biện pháp xử lý thi hài người sau khi chết. Mỗi một nền văn hóa, mỗi dân tộc trên thế giới đều có những phương thức táng khác nhau, thể hiện nét đặc trưng văn hóa cũng như đặc điểm riêng biệt của mỗi vùng đất, dân tộc và con người.  Thông qua hình thức mai táng và các đồ vật tuỳ táng, chúng ta có thể nghiên cứu được trình độ phát triển kinh tế - xã hội, phong tục tập quán, nguồn gốc tộc người, đặc trưng văn hoá... của cư dân thời cổ”.

Hai vị diễn giả đã nhiệt tình giải đáp những thắc mắc của các vị khán giả xung quanh các hình thức táng Việt Nam. Những thông tin thú vị về thói quen đặt một số đồ tùy táng như: tiền cổ, vỏ ốc ở vị trí hốc mắt, đồ trang sức, đồ dùng sinh hoạt hàng ngày… bên cạnh thi hài người chết đã được đề cập đến qua các tư liệu khảo cổ học mới. Nhiều câu hỏi xoay quanh các phương thức táng đặc trưng trong văn hóa Đông Sơn, cách sử dụng trống đồng, thố đồng làm quan tài… đã được nêu ra thảo luận, góp phần làm sáng tỏ những tập tục, thói quen và quan niệm về thế giới bên kia của tổ tiên chúng ta. Sau 3 tiếng đồng hồ, buổi tọa đàm đã cung cấp những kiến thức bổ ích, lý thú về các phong tục mai táng người chết của người Việt cổ trong văn hóa Đông Sơn, hình thức Thiền táng, mộ quan tài hình thuyền, mộ hợp chất ở Việt Nam.
 
Một số hình ảnh trong buổi tọa đàm: 


Hai diễn giả chụp ảnh lưu niệm cùng các khách mời tham dự tọa đàm



Sinh viên Khoa Di sản văn hóa – Đại học Văn hóa Hà Nội tham dự tọa đàm

Tin và ảnh: Bảo Nam (CLB Tình nguyện viên BTLSQG)


 
Lượt xem: 2620
Xem nhiều
Right Tuyen sinh DH
TSNK
Right - tuyen sinh SDH
Right - tuyen sinh VLVH
Right - NCVH
Right - Hợp tác quốc tế
Right - Thu vien so
Right - middle
Right - Gallery
Right - NCVH
Right - Hợp tác quốc tế
Right - Thu vien so
Right - middle
Right - Gallery
Thống kê truy cập
Đang truy cập: 12
Lượt truy cập: 1.467.415