Đang thực hiện

Top banner

Phương pháp viết phóng sự hay trong báo chí hiện đại

Đăng ngày: 13/09/2018

(ĐH VHHN) - Trong báo chí hiện đại ngày nay, Phóng sự được xem là một thể loại trọng yếu trong tất cả các loại hình báo chí. Vì thể loại này vừa thông tin thời sự về người thật, việc thật một cách sâu sắc trong quá trình diễn biến lại vừa có khả năng thông tin lí lẽ, thông tin thẩm mỹ cao. Thời đại công nghệ 4.0 đã tác động mạnh mễ đến nền báo chí nói chung và tác động không nhỏ đến thể loại phóng sự. Chính vì thế, cách làm phóng sự báo chí hiện đại cũng cần linh hoạt từ cách khai thác đề tài đến lối viết.

Ngày 12/9/2018, tại Khoa Viết Văn- Báo Chí, Trường Đại học Văn hoá Hà Nội đã có buổi Toạ đàm của Nhà báo Huỳnh Dũng Nhân – Một cây bút phóng sự cạo cội trong làng báo về “ Để viết phóng sự thành công” . Dưới đây là cuộc toạ đàm giữa Nhà báo với thầy và trò của khoa Viết Văn - Báo Chí.


Nhà báo Huỳnh Dũng Nhân
 
Viết phóng sự bằng cả tâm hồn nhà báo
 
Trong cuốn sách “Ký văn học và ký báo chí”, tác giả Đức Dũng cho rằng: “Phóng sự là thể loại đứng giữa văn học và báo chí, có khả năng trình bày diễn tả những sự kiện, con người, tình huống điển hình thông qua cái “tôi” trần thuật, vừa tỉnh táo, vừa lý trí, vừa cảm xúc với bút pháp giàu chất văn học".

Đặc điểm đầu tiên phóng sự xuất hiện trên các loại hình báo chí là loại bài dài và bao giờ cũng được giới thiệu trên trang nhất. Một thể loại mang đậm dấu ấn cá nhân. Nhà báo chia sẻ: “người viết phóng sự thì nhiều, nhưng để có cây bút đứng được trong lòng độc giả thì rất ít”. Muốn có một phóng sự hay, người cầm bút trước tiên phải biết khai thác tư liệu để viết. Ông cũng đưa ra 3 điểm chính trong việc khai thác tư liệu:

Thứ nhất là khai thác tư liệu quá khứ: Thể loại phóng sự bao giờ cũng phải có chiều sâu, bề rộng của vấn đề. Khi người viết phóng sự khai thác tư liệu quá khứ không phải chỉ để lấy thông tin, soi xét vấn đề mà còn để lấy cảm xúc, lấy những cái phù hợp cho đề tài. Cái tôi của tác giả được thể hiện rất rõ ở đây.

Thứ hai là khai thác tư liệu viết phóng sự phải quan tâm đến các mối quan hệ liên quan đến sự kiện để viết phóng sự đó. Người viết phải luôn tìm hiểu cặn kẽ các mối liên hệ móc xích với các sự kiện khác hoặc có sự tương tác với các sự kiện đã và đang diễn ra tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến sự kiện. Tìm hiểu các mối quan hệ để khai thác sâu vấn đề và biết vị trí vai trò của phóng sự mình cần viết.

Thứ ba là tư liệu hiện tại. Đây là tư liệu sống của phóng sự. Tư liệu này đòi hỏi người làm báo phải đi, phải gặp nhân vật, gặp con người thật việc thật để khai thác tư liệu. Đây chính là dấu ấn để cho đến ngày nay phóng sự vẫn sống động trong lòng bạn đọc.

Khai thác tư liệu là một chất liệu mà các nhà báo đều phải có để sáng tạo tác phẩm của mình. Người làm báo là phải khách quan, viết đúng sự thật, có thế nào viết như thế ấy, nhưng bạn đọc không chỉ muốn nhìn sự việc như cái nó đã xảy ra mà muốn biết cái bên trong sâu kín nhất của vấn đề. Nhà báo viết phóng sự còn đem đến cho mọi người một cái nhìn khác, đó là thể hiện quan điểm riêng của mình trong chính tác phẩm phóng sự.

Thời đại báo chí hiện nay đang cạnh tranh khốc liệt về thời gian, vì thế sau khi có tư liệu trong tay nhà báo cũng cần viết ngay. Theo quan điểm của nhà báo Huỳnh Dũng Nhân, trước khi viết người cầm bút phải đặt cho “đứa con tinh thần” của mình một cái tên (Tilie). Tít trong phóng sự ấn tượng nhiều nhất là thể loại tít mượn: mượn từ các câu ca dao dân ca, từ điệu hát, từ quan điểm gây ấn tượng… Tít có làn điệu.

Khi viết người viết hãy đặt một câu hỏi trong đầu: lý do vì sao ta viết bài này hoặc vì sao họ làm việc đó với những thể loại phóng sự chân dung. Hãy viết trong đầu trước, sắp xếp tất cả các tư liệu đã có để hình thành dàn bài viết cho hợp lý xong hãy bắt tay vào viết. Kỹ năng trích dẫn cũng là một thành tố làm phong phú ngôn ngữ tiếng Việt. Trích dẫn ngôn ngữ đời thường, ngôn ngữ lóng trong phạm vi cho phép sẽ làm cho phóng sự hấp dẫn, ấn tượng. Kỹ năng làm mềm số liệu bằng cách lồng nó trong các cuộc hội thoại hay cài vào trong các đoạn văn.

Trong phóng sự hiện đại, người viết luôn phải chủ động đề tài, không cần dựa vào sự kiện để viết để lấy đề tài mà dựa vào hiện tượng xã hội để viết đó mới là đỉnh cao của phóng sự.

Nhà báo cũng chia sẻ để có một bài phóng sự hay: “Tôi nghĩ phóng sự mà không có tính văn học và được thể hiện bằng bút pháp văn học thì khó mà hay được. Nhưng cốt lõi phải viết bằng cái tâm, làm cho bạn đọc rung động bằng sự việc mình nêu và cách nhìn vấn đề của mình chứ không phải chỉ ở kỹ thuật viết. Tất nhiên, nêm nếm văn chương vào phóng sự cũng như nêm muối vào canh, nêm vừa đủ nồi canh sẽ ngọt”.

Công nghệ 4.0 tác động mạnh đến phóng sự

Cuộc cách mạng công nghệ 4.0 hiên nay đang chi phối mạnh mẽ đến các lĩnh vực đời sống trong xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến nền báo chí Việt Nam. Trong khuôn khổ của cuộc toạ đàm, ThS. Ngô Văn Phong, giảng viên của khoa cũng đặt ra câu hỏi cuộc cách mạng công nghệ 4.0 hiện nay đã tác động đến phóng sự báo chí như thế nào.

Nhà báo chia sẻ: Công nghệ 4.0 đã ảnh hưởng trực tiếp đến nền báo chí Việt Nam, nó đã tạo ra một số Toà soạn không giấy. Từ Tổng biên tập đến các thành viên trong Toà soạn đều làm việc trên hệ thống mạng điện tử. Chính nó cũng tạo ra Toà soạn báo hội tụ. Thậm chí có Toà soạn không phóng viên, không biên tập viên mà chỉ có công nghệ, như Toà soạn Baomoi.com.

Chính vì thế, công nghệ 4.0 cũng đang làm cho khái niệm nghề báo bị thay đổi, khái niệm nghề viết báo không còn chuẩn nữa mà thay vào đó là “bàn phím báo chí”. Nó đang tác động trực tiếp đến người làm báo, đang tạo ra chùm sản phẩm báo chí như nhau.

Đó cũng chính là việc trong thời gian gần đây đã làm cho đồng loại hàng chục tờ báo đều mắc sai lầm như nhau chỉ vì các nhà báo không kiểm định được thông tin và dẫn truyền về báo của mình một tin hót đăng lại. Đôi khi tin hót đó lại là tin sai sự thật thì các báo đăng lại đều sai. Như vụ ăn bưởi gây ung thư vú… Thông tin đó chưa được kiểm định chặt chẽ, vì thấy thông tin hót nên các báo đã đưa vì khi đó một số tờ báo vi phạm đăng sai thông tin, bị xử phạt.

Thể loại phóng sự báo chí nói riêng cũng đang bị tác động mạnh của nền công nghệ mới này. 4.0 đang làm cho các cây bút phóng sự lười đi, lười cọ xát bởi họ đang lệ thuộc vào thông tin trên Google. Cho nên những nhà báo phóng sự gạo cội đang phải đấu tranh giữ đặc điểm riêng của thể loại: đó là người viết phóng sự báo chí bắt buộc phải đi, phải có mặt ở hiện trường, phải gặp nhân vật. Cái tôi của nhà báo phải thể hiên chứng kiến, gặp nhân vật để tìm hiểu tâm tư, hoàn cảnh, cảm xúc của người viết. Cái kết của phóng sự bao giờ cũng đạt tính Chân- Thiện- Mỹ.
 
Yêu phóng sự là phải biết dấn thân

 
 
Không khí hội thảo bùng nổ khi hàng chục các câu hỏi của các em sinh viên được đặt ra với diễn giả.

Trong bối cảnh thế giới hiện đại, phóng sự không còn dừng lại ở sự mô tả đơn giản. Hơn thế nữa nó đã tiếp cận một cách chân thực và đa dạng trong việc trình bày hiện thực - một hiện thực phức tạp, liên tục phát triển và biến đổi không ngừng bởi những chi tiết cụ thể, đồng thời với những năng lực khái quát cao. Đó cũng chính là những yếu tố mà sinh viên trong khoa luôn mong muốn được Nhà báo chia sẻ kinh nghiệm để có được những tác phẩm phóng sự đạt dấu ấn trong lòng độc giả.

Việc các sinh viên quan tâm đầu tiên trong cách khai thác nguồn tư liệu để viết phóng sự đó là nhập vai, dấn thân. Việc dấn thân trong phóng sự chỉ diễn ra khi cái gì đó không làm được bình thường, bằng nghiệp vụ đơn giản không làm được thì phải dấn thân. Dấn thân trong phóng sự để tìm tòi những chi tiết nhỏ, tìm cảm nhận, cảm xúc để tạo ra bài viết có nét riêng biệt. Đây là phương pháp khai thác tư liệu khó nên đòi hỏi cần phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, cả về nghiệp vụ đến kỹ năng nghề.

Bên cạnh đó sinh viên rất quan tâm đến việc nghề báo luôn được coi là nghề nguy hiểm, mà người làm phóng sự thì trực tiếp phải đối mặt với nhiều gian nan, nhất là vấn đề nóng bỏng hiện nay, đó là việc làm báo thì phải đưa thông tin sự thật nhưng thực tế nhà báo đang chịu sự áp lực về việc bóp méo sự thật. Cái mâu thuẫn của người làm báo vói nghề báo được nhà báo Huỳnh Dũng Nhân hiền hoà kể lại qua những câu chuyện về một số nhà báo bỏ nghề vì chữ “thông tin sự thật”.

Nhà báo Huỳnh Dũng Nhân cũng đã có nhiều năm làm Tổng biên tập tờ báo nên ông cũng có cái nhìn bao quát vấn đề. Ông khuyên: khi bị thế lực nào đó cố tình bóp méo sự thật bài viết của mình thì các bạn sinh viên, hay các nhà báo hãy dựa vào một kênh đang hót đó là mạng xã hội. Hãy đưa những gì mình cho là đúng và có đủ căn cứ chứng minh nó là đúng mà bị xuyên tạc lên mạng xã hội để công chúng bình luận. Tức là dựa vào công chúng. Chứ không nên đưa báo khác để đăng, như thế không đúng tính chất đạo đức báo chí.

Người viết phóng sự luôn tồn tại song song vinh quang và gian nan. Vinh quang được đi, được tiếp xúc, được cọ sát nhưng điều này cũng đòi hỏi người làm báo tốn thời gian, tốn sức khoẻ và tốn tiền.

Trong thời gian 3 tiếng đồng hồ được giao lưu với Nhà báo, thầy và trò khoa Viết văn- Báo chí học hỏi được nhiều điều thú vị trong nghề báo nói chung và trong phong cách phóng sự của Huynh Dũng Nhân.

Bài: Hải Anh (Giảng viên Khoa VV-BC)
 
Lượt xem: 917
Tiêu điểm
Xem nhiều
Right Tuyen sinh DH
TSNK
Right - tuyen sinh SDH
Right - tuyen sinh VLVH
Right - NCVH
Right - Hợp tác quốc tế
Right - Thu vien so
Right - middle
Right - Gallery
Right - NCVH
Right - Hợp tác quốc tế
Right - Thu vien so
Right - middle
Right - Gallery
Thống kê truy cập
Đang truy cập: 12
Lượt truy cập: 1.401.879