Đang thực hiện

Top banner

Những đề đạt mới và quan trọng trong đào tạo tài năng Sáng tác văn học

Đăng ngày: 13/12/2017


 
(ĐHVH HN) - Tuyển sinh người học thế nào để tìm đúng những tài năng văn chương? Xây dựng chương trình thiết thực và sâu rộng, hiện đại ra sao để đáp ứng các yêu cầu của việc truyền cảm hứng và kích thích những tài năng sáng tác tiếp tục phát triển niềm đam mê sáng tạo của mình? Cần thiết lập cơ chế giảng dạy linh hoạt đến đâu để mời được những chuyên gia hàng đầu trong nhiều lĩnh vực tham gia giảng dạy?  Đấy là những vấn đề được đặt ra và thảo luận một cách sôi nổi, đa chiều trong Hội thảo Đào tạo tài năng Sáng tác văn học diễn ra tại Trường Đại học Văn hóa Hà Nội sáng ngày 12/12/2017.
 
Hiểu sao cho đúng đào tạo tài năng sáng tác văn học               
 
Việc có khá nhiều nhà văn hoặc tác giả viết văn không qua một trường lớp đào tạo sáng tác văn học đã khiến không ít người đặt câu hỏi: liệu có đào tạo được nhà văn không? Và nếu đào tạo thì đào tạo những gì để không những tránh sự trùng lặp với các mô hình đào tạo Văn học, Ngữ văn đang có mà còn tạo ra nét đặc thù, riêng khác nhằm giúp những người yêu thích sáng tác tiếp tục lựa chọn của mình?


   (Hội thảo thu hút sự chú ý của khá nhiều cơ quan báo chí, truyền thông)

Các chuyên gia, các nhà văn nhà thơ tại Hội thảo đã khẳng định: không thể đào tạo ra tài năng sáng tác, không có chuyện hễ mở lớp mở trường là có thể “dạy” ai đó trở thành tài năng hoặc nhà văn. Nhưng thực tế cho thấy, bất kì tài năng nghệ thuật nào, từ âm nhạc, hội họa, điện ảnh đến viết văn đều cần đến vốn tri thức, kĩ năng, kĩ thuật được truyền đạt và giảng dạy tại nhà trường. Những tài năng lớn lại càng cần đến một quá trình trau dồi, tiếp thu kiến thức ở mọi lĩnh vực thông qua tự học và được học. Ở Mỹ, theo GS.TS Trần Nho Thìn, có nhiều khoa và trường đại học tập trung giảng dạy viết văn thay vì chỉ dạy văn học sử hay lí thuyết văn học. Ông cho rằng, bản thân người học sáng tác văn chương cần được trang bị những kiến thức của kĩ thuật viết (truyện ngắn, tiểu thuyết hay kịch bản) bởi càng có am hiểu kĩ thuật viết thì những sáng tạo không bị lặp lại, không bị dừng đứt đột ngột. Đồng quan điểm này, PGS.TS Nguyễn Đăng Điệp nhấn mạnh cần phải phân biệt giữa đào tạo tài năng và đào tạo sinh viên bình thường. Đối với những tài năng sáng tác, nhất thiết phải có nền tảng văn hóa, nền tảng triết học sâu dày. Mà điều này thì trường đại học luôn đóng vai trò nhất định. Các nhà văn được đào tạo vẫn có thuận lợi hơn trong việc chuẩn bị tri thức, vốn hiểu biết.


(GS.TS Trần Đình Sử nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát hiện năng khiếu văn chương)

Sự cần thiết phải đào tạo viết văn cũng được chính các nhà văn, nhà thơ thành danh từ ngôi trường Viết văn Nguyễn Du ghi nhận. Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo cho rằng viết văn là một nghề nên học viết văn là học nghề và “có học vẫn hơn” so với tự phát mà thành. Ông coi mô hình đào tạo thời Viết văn Nguyễn Du và Khoa Viết văn-Báo chí hiện nay là cách để những người viết tự hoàn thiện mình cả về tri thức lẫn đạo đức nghề nghiệp. Theo nhà thơ Trần Quang Quý, người viết văn có thể tự đọc và học qua sách, báo hoặc có thể tìm đến các nhà văn uy tin để xin “truyền nghề”. Nhưng hình thức này chỉ là đường “tiểu ngạch”, giống như người độc hành đi trên đường mà không có biển chỉ đường, phải tự mò mẫm, tuy có đến đích nhưng sẽ mất nhiều thời gian, thậm chí là “đi lạc”. Ông khẳng định phải “đào tạo có tổ chức”, nhằm để cung cấp kiến thức về khoa học và xã hội, về văn và nghề văn, phương pháp tư duy…Ông hình dung đó là “công nghệ phụ trợ” để tài năng văn chương phát triển. Nhà văn Y Ban, qua những trải nghiệm học viết văn của mình thì đề cao “sự đào tạo bài bản”. Chị hy vọng sẽ có thêm “các cơ sở đào tạo viết văn” để đáp ứng nhu cầu của nhiều người muốn viết bài bản hiện nay.


(GS.TS Trần Nho Thìn giới thiệu các giáo trình về kĩ thuật sáng tác ở Mỹ)

Nhưng làm thế nào để phát hiện và sau đó là hỗ trợ, kích thích các tài năng sáng tác? Theo GS Trần Đình Sử, tài năng văn học trước hết thể hiện ở dạng năng khiếu, yêu thích viết. Có những tài năng phát triển sớm nhưng cũng có những tài năng xuất hiện muộn nên cần phải biết cách nhận diện thông qua phỏng vấn hay đánh giá được sáng tác đầu tay của họ. Ông đề đạt nên xây dựng một chương trình chuyên sâu trong đó có những bộ môn về văn hóa, lí luận văn học, mỹ học, thi pháp học. “Bản thân sự sáng tạo văn học cũng là một nội dung quan trọng” - GS Sử khẳng định. Nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên thì đề xuất ngắn gọn về chương trình “dạy đọc” và “dạy viết” để truyền cảm hứng, khuyến khích người viết đuổi theo sở trường của mình. Ông cho rằng người sáng tạo cần kĩ thuật, kĩ năng viết nhưng cũng cần biết cách cảm thụ, phê bình văn học.


(Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo cho rằng Khoa VV-BC phải được quyền mời thầy giỏi)

Một trong những ý kiến nhận được nhiều sự chú ý tại Hội thảo là của TS. Trần Ngọc Hiếu. Anh nêu thực tế có rất nhiều bạn trẻ ngay từ thời phổ thông đã thích viết, thích được biểu đạt suy nghĩ của mình. Những cá tính như thế đến với sáng tác trước hết là để đặt ra những vấn đề về bản thể, những day dứt về cuộc sống. Vì thế, theo anh, môi trường học phải thảo mãn cá tính sáng tạo và ở đó cần được cung cấp những kiến thức nền về triết học, mĩ học. Đào tạo tài năng sáng tác còn phải lắng nghe và chia sẻ được những khủng hoảng tâm lí, tinh thần của người học. Vai trò ngôn ngữ cũng rất quan trọng. Việc gặp gỡ, trò chuyện với các nhà văn, nhà thơ sẽ giúp các bạn mới bắt đầu viết văn lấy lại cảm giác về ngôn ngữ, nhất là với các bạn thường quen sử dụng ngoại ngữ.


(TS Trần Ngọc Hiếu đưa ra nhiều đề xuất mới cho chương trình đào tạo)

Có thể thấy Hội thảo đã coi đào tạo tài năng sáng tác văn học là một dạng thức đặc thù, không dễ dàng tựu thành nhưng rất cần thiết được triển khai bài bản, nhất là trong bối cảnh hiện nay. Một xã hội phát triển hài hòa và bền vững sẽ luôn biết cách trân quý tài năng văn học, càng cần đến các nhà văn vì chỉ văn học mới biết cách diễn đạt về tính khoan dung, lòng chẳng nỡ ở con người; chỉ văn học mới biết cách diễn đạt thấu đáo về vũ trụ và thượng đế.
 
Xây dựng môi trường và chương trình đào tạo linh hoạt, nhân văn, chuyên sâu
 
Nếu đã coi tài năng sáng tác là những hiện tượng hiếm, những tài năng lớn lại càng ít xuất hiện thì việc tạo lập một môi trường học tập, sáng tạo sao cho hợp lí là hết sức cần thiết. Trước hết, chương trình đào tạo phải vừa mang tính căn bản, cơ sở lại vừa có tính chuyên sâu. Theo nhà văn Nguyễn Huy Thiệp, có hai loại giáo trình: giáo trình dạng thấp là dạy viết văn, làm thơ, viết kịch bản phim, dạy nghề biên tập sách báo, dạy văn học sử… Giáo trình cao hơn là tìm hiểu nghiên cứu thần học và các tôn giáo, tìm hiểu các tác phẩm cổ điển Đông-Tây. Ông cho rằng, tôn giáo là dạng tri thức cao siêu nhưng cần thiết đối với nhà văn, ở cả chiều sâu nội tâm lẫn cảm hứng và trí tưởng tượng. Nghề văn - ông nhấn mạnh, thực chất là nghề chỉ dành cho sự tuyệt vọng và những kẻ tuyệt vọng, cùng đường nhưng đó cũng là nghề của những khát vọng siêu hình hoặc các số phận kỳ lạ. Tổ chức đào tạo viết văn phải giống như một cách đi tìm đạo, học đạo.


(Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp đề cao việc tìm hiểu thần học và các tôn giáo)

Từng giảng dạy nhiều khóa viết văn ở Khoa Viết văn-Báo chí, nhà phê bình Bùi Việt Thắng đưa ra ba định hướng: 1/liên kết tìm kiếm, phát hiện tài năng thông qua các cơ sở đào tạo khác; 2/tìm kiếm tài năng qua các cuộc thi; 3/giới thiệu, quảng bá các tài năng văn chương. Ông coi việc “vun trồng, chăm sóc” các hạt giống tài năng thực sự rất khó, nó đòi hỏi thái độ trân quý, chào đón của cơ sở đào tạo. Mặt khác, cơ sở đào tạo cần phải có chế độ hỗ trợ kinh phí, tạo cơ chế để người học được chọn “thầy giỏi” vì được chọn thầy giỏi để học cũng là “một tiêu chí đánh giá năng lực người học”.


(PGS.TS Nguyễn Đăng Điệp đề xuất việc mời chuyên gia nước ngoài đến giảng dạy)

Câu chuyện xây dựng giáo trình theo hướng thế nào cũng nhận được các tư vấn hữu ích. GS.TS Trần Nho Thìn hướng vào việc sử dụng các tài liệu thiên về kĩ thuật sáng tác. TS. Trần Ngọc Hiếu đề xuất nên có các chuyên gia về tâm lí và xây dựng một môi trường học cởi mở, thân thiện. Anh cho rằng những môn học thiên về kĩ thuật, mẹo mực sáng tác nên dạy để người học biết cách “phá vỡ” chứ không phải để “làm theo”. Anh nêu ý tưởng thiết kế khung chương trình dạy theo thể loại (văn chương) bởi nó phong phú và khung thể loại cũng sẽ cho phép việc dạy phá vỡ “khuôn”. PGS.TS Trần Đức Ngôn nêu ý kiến về sự linh hoạt của chương trình đào tạo để tạo điều kiện chuyển đổi ngành, hoặc rèn luyện thêm nghiệp vụ cho những người không thể đuổi theo ngành sáng tác. Nhà văn Y Ban khuyến nghị giáo trình nên mềm dẻo, không nên ấn định mãi từ khóa này sang khóa khác. Nhà thơ Trần Quang Quý đề nghị cần minh bạch hóa trong khâu tuyển chọn đầu vào, tránh những trường hợp không có năng khiếu nhưng cố vào học để lấy tấm bằng đại học. Anh mong muốn chương trình dạy, môi trường sáng tạo phải được tự do, dân chủ.


(Nhà thơ Trần Quang Quý mong muốn một môi trường sáng tác tự do, cởi mở)

Liên quan đến người giảng dạy sáng tác văn học, đa số ý kiến đều cho rằng đấy phải là những chuyên gia, những nhà nghiên cứu hàng đầu. Truyền thống mời “những người giỏi nhất” dưới thời Viết văn Nguyễn Du cần được tiếp nối. Các nhà thơ, nhà văn đến giảng dạy cũng phải là những tên tuổi lớn. Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo nhấn cho rằng cần phải tạo cơ chế để Khoa Viết văn-Báo chí được quyền chọn người, chọn thầy đến giảng dạy. Nhà phê bình Bùi Việt Thắng thì lư ý chế độ thù lao cho người dạy phải thật tương xứng với lĩnh vực đào tạo đặc thù. PGS.TS Nguyễn Đăng Điệp nhấn mạnh ngoài việc mời các nhà văn, các tri thức học giả trong nước đến dạy, mỗi năm nên mời một hai chuyên gia nước ngoài đến trình bày chuyên đề. Theo ông, đào tạo sáng tác văn học, tuy gắn với môi trường Việt Nam là chủ yếu, nhưng không thể không cập nhật những xu hướng văn chương đương đại của thế giới.


(Nhà phê bình Bùi Việt Thắng đề xuất cách thức tìm kiếm và hỗ trợ tài năng sáng tác văn học)

Có thể nói các ý kiến thảo luận, đề đạt trong Hội thảo đã giúp lãnh đạo Trường Đại học Văn hóa Hà Nội cũng như Khoa Viết văn – Báo chí hình dung rõ hơn các công việc, cách thức triển khai đào tạo ngành Sáng tác văn học. Phát biểu tổng kết Hội thảo, TS. Phạm Thu Hương – Phó Hiệu trưởng phụ trách, một lần nữa khẳng định tầm quan trọng của việc đào tạo tài năng, sự cần thiết xây dựng môi trường đào tạo thân thiện, cởi mở. Bà bày tỏ sự tin tưởng rằng nhà trường, cùng với sự nỗ lực cố gắng của Khoa Viết văn-Báo chí, sự hỗ trợ cộng tác đắc lực của các nhà văn nhà thơ, các chuyên gia, sẽ nâng tầm chất lượng đào tạo Sáng tác văn học trong tương lai gần.



(TS Phạm Thu Hương - Phó Hiệu trưởng phụ trách nhà trường, phát biểu tổng kết Hội thảo)



Hội thảo “Đào tạo tài năng Sáng tác văn học” là hoạt động quan trọng của Trường ĐHVH HN nhằm triển khai thực hiện Đề án “Đào tạo tài năng trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật giai đoạn 2016-2025, tầm nhìn 2030” của Bộ VHTTDL đã được Chính phủ phê duyệt năm 2016. Theo Đề án, đối tượng được thụ hưởng là học sinh, sinh viên đang theo học tại các cơ sở đào tạo văn hóa nghệ thuật trong cả nước có tài năng, năng khiếu vượt trội. Lĩnh vực đào tạo tài năng bao gồm: Âm nhạc, Mỹ thuật, Sân khấu, Điện ảnh, Múa, Xiếc và Sáng tác văn học. Ngay sau Hội thảo này, Trường ĐHVH HN và Khoa Viết văn-Báo chí sẽ bắt tay thực hiện các công việc thiết yếu tiếp theo như xây dựng chương trình đào tạo, biên soạn tài liệu giảng dạy, học tập…
 
--
Bài và ảnh: Khoa VV-BC




Admin 4
Lượt xem: 7327
Tiêu điểm
Xem nhiều
Right Tuyen sinh DH
TSNK
Right - tuyen sinh SDH
Right - tuyen sinh VLVH
Right - NCVH
Right - Hợp tác quốc tế
Right - Thu vien so
Right - middle
Right - Gallery
Right - NCVH
Right - Hợp tác quốc tế
Right - Thu vien so
Right - middle
Right - Gallery
Thống kê truy cập
Đang truy cập: 4
Lượt truy cập: 907.334