Đang thực hiện

Top banner

Chữ Liêm trong quan trường xưa và nay

Đăng ngày: 08/05/2014

Chữ Liêm vốn có nghĩa chiết tự là “ngay thẳng và trong sạch”. Ngay thẳng là không dối trá, lươn lẹo còn trong sạch là không tham lam, tư túi.  Liêm vốn là đức tính tốt chẳng riêng trong đời sống thường ngày mà còn là giá trị đạo đức cao quý ở chốn quan trường.

Đối nghĩa với chữ Liêm có chữ Gian và Tham. Gian là dối trá, lọc lừa dùng mánh khóe để lươn lẹo, đổi trắng thay đen. Tham là ham muốn quá đáng, luôn muốn vơ hết về mình mọi thứ. Ở đời, người ta tham giàu sang, tham tài trí, tham quyền lực, tham bằng hữu...nhưng vô đáy nhất vẫn là tham tiền. Tham và Gian khi được đi cùng nhau trong một con người thường tạo nên một sự bổ khuyết hoàn hảo. Sự bổ khuyết này giúp quan tham đục khoét, vơ vét một cách hiệu quả và tinh vi. Trong suốt chiều dài lịch sử các triều đại phong kiến của dân tộc, thể chế nào cũng có quan tham, chỉ là mức độ mỗi triều một khác. Có thể chỉ là thụt két vài ba quan tiền thuế như chủ bạ Ðàm Thảo Lư thời Lê, cho đến vì gian tham mà giết vua, bán nước gián tiếp như Hành khiển lộ Hoá Châu Ðỗ Tử Bình ỉm đi mười mâm vàng của vua Chiêm Thành dâng lên vua Trần Duệ Tông nhằm kết hòa hiếu, thay vào đó lại sàm tấu vua Chiêm âm mưu đánh chiếm bờ cõi đất nước. Trần Duệ Tông tin lời đem quân đi nam phạt nhưng đại bại. Hậu quả đức vua tử trận cùng ba viên đại tương, hàng vạn binh lính cũng phải bỏ mạng oan ức ở chốn sa trường. Hay trực tiếp như Đỗ Thích đêm nằm mơ thấy sao sa vào miệng, ngỡ điềm lành, phú quý sẽ đến nên  giết Đinh Tiên Hoàng Đế và Nam Việt Vương Liễn… Chính vì hậu qủa nhãn tiền khó lường trước được của Gian và Tham. Nên trong quy chế của hầu hết các triều đại Việt Nam, đều có những chế tài hà khắc nhằm trừng phạt tội “phạm liêm” từ luận tội rồi đem chém chủ bạ Đàm Thảo Lư cho đến giã xương, băm thịt Đỗ Thích. Song song với các chế tài đó, trong việc tuyển chọn và bổ nhiệm quan lại đều ưu tiên tiêu chí liêm chính như một đức tính tiêu chuẩn của người làm quan, nhằm lựa chọn và đề bạt được những người vừa có đủ tài vừa đủ tâm tham gia bộ máy nhà nước được thể hiện rõ nhất ở đời Trần. Nơi mà giới hạn đối tượng được thi tuyển quan lại không chỉ dành riêng cho quý tộc phong kiến. Hay tồn tại chế độ “dưỡng liêm” từ thời Đinh và phát triển mạnh ở triều Nguyễn như một mong mỏi duy trì sự liêm chính của quan lại bằng lợi ích kinh tế, tài chính.

Chính nhờ những chế tài hà khắc nên những người như Đàm Thảo Lư, Đỗ Thích, Đỗ Tử Bình trong lịch sử không nhiều và những chính sách nhằm duy trì, xem trọng chữ Liêm trong quan trường, mà giang sơn gấm vốc vẫn trường tồn với những tấm gương hiển hách như Chu Văn An với “Thất trảm sớ” trừng trị bọn tham quan, nịnh thần. Nguyễn Trãi trung nghĩa với “Bình Ngô đại cáo” hay Trần Bình Trọng, rạng ngời khí tiết trước quân Nguyên Mông với câu nói nổi tiếng “Ta thà làm quỷ nước nam, còn hơn làm vương đất bắc”…Nhưng đó là trong lịch sử, còn ở hiện tại lại khác. Rất dễ để viện dẫn ra những quan tham nhưng lại khó khăn trong việc tìm ra một tấm gương liêm chính thật sự.

Trong một cuộc khảo sát nhỏ ở “phố Ông Đồ”. Chữ Liêm và chữ Chính là hai chữ ế ẩm nhất. Nghĩa là chẳng ai xin Liêm và Chính, kể cả dân thường lần những người trong quan trường. Dân thường không xin cũng đành vì bản thân họ không cần sự Liêm Chính, nhưng quan cũng không cần thì thật đáng phải bàn. Người ta thường nói rằng “xin những gì còn thiếu”. Nhưng xem ra trường hợp với quan thì ngoại lệ.Bởi quan đâu có thừa liêm, chỉ là “không cần vì không hữu dụng” và nếu như Liêm trở thành một tiêu chuẩn tuyển dụng, bổ nhiệm như chứng chỉ ngoại ngữ, tin học, trình độ lý luận chính trị…thì ắt hẳn chữ Liêm sẽ trở nên đắt đỏ và khi đó phải viết ra một nguyên lý mới cho quan “xin những gì được yêu cầu”.

 Lúc sinh thời chủ tịch Hồ Chí Minh luôn căn dặn người cán bộ phải thấm nhuần “cần-kiệm-liêm-chính”  và điều đó trở thành tiêu chí của một người cán bộ tốt trong mọi thời đại. Nhưng tiếc thay, tiêu chí thường chỉ được dùng như một câu khẩu hiệu phong trào, ở các hội thảo và trong những bài viết trong khi đó ở đời sống thực, tìm được một vị quan hội đủ “tứ đức” ấy lại là điều khó khăn. Bởi quan niệm về người liêm chính trong quan trường đương đại là người dại, người khờ. Còn kẻ lươn lẹo, mánh khóe lại là tuấn kiệt, khôn ngoan. Tất cả cũng chỉ vì người ta xem giàu sang là đích đến cuối cùng của nghiệp quan chứ không phải vì dân vì nước. Điều này thậm tệ đến nỗi, ví giờ có một vị quan liêm chính thật sự, thì dân cũng không tin hoặc giả tin cũng mồm chữ o, mắt chữ a rồi cuối cùng tặc lưỡi “Ối giời! như nhau cả!”.

Nếu như chủ bạ Đàm Thảo Lư chỉ vì 5 quan tiền thuế mà chịu hình trảm, thì quả thật tiếc cho ông ta. Bởi nếu sống ở thời nay, cái tội ấy to lắm cũng chỉ là khiển trách, kiểm điểm và rút kinh nghiệm. Điều đó không phải vì luật pháp lơi lỏng mà chỉ vì lòng người lơi lỏng. Mà sự lơi lỏng ấy là cố tình, nhằm bẻ cong cả pháp luật, bẻ cong cả những minh bạch, liêm chính ở chốn quan trường.

Bi kịch lớn nhất của một chính quyền là việc chính những người bảo vệ pháp luật lại là những người phạm pháp. Môi trường tư pháp đòi hỏi nhiều nhất tính liêm chính. Bởi lẽ đó là nơi cuối cùng người dân đặt cả niềm tin và hy vọng được nhìn thấy công lý qua pháp quyền. Nhưng đó cũng là nơi mà người làm quan dễ đánh mất đi sự liêm chính nhất bởi những cảm dỗ của quyền lực và đồng tiền. Nhưng rủi ro là ở chỗ, càng ngày, người ta càng phát hiện nhiều hơn những chánh thanh tra tham nhũng, những vị quan tòa vì một lợi ích nào đó mà tuyên án không công tâm hay những quan chức cấp cao của ngành công an dính chàm và cho đến lúc Đà Nẵng áp dụng tiền “Dưỡng liêm” đối với cảnh sát giao thông năm 2009 cũng là lúc chính quyền trực tiếp thừa nhận một sự thật, rằng cần đòn bẩy tài chính để thức tỉnh tính liêm chính đang bị thiếu hụt trầm trọng ở lực lượng cảnh sát giao thông. Hiệu quả của nó ngoài mong đợi của người dân khi mà lần lượt hải quan, thanh tra, thậm chí giáo viên cùng đòi được hưởng chính sách tương tự. Nghĩa là họ cũng đang mong muốn được đồng tiền cứu rỗi sự sâu mọt trong ngành, trong chính con người mình. Đó là một sự thừa nhận thiếu liêm chính có quy mô và tự giác nhất mà nhân dân từng được thấy. Cuối năm 2013, chính sách này được Đà Nẵng chấm dứt. Nhưng buồn thay đó không phải là dấu liệu cho thấy sự khởi sắc có được sau 4 năm “dưỡng liêm”. Mà vì gánh nặng lên ngân sách ngày càng lớn trong khi có quá nhiều lĩnh vực cần được mua liêm chính bằng đồng tiền như vậy và người ta thấy rằng, cần dùng số tiền đó vào những mục đích quốc kế, dân sinh khác hơn là đi nuôi sự tự trọng của một bộ phận quan chức, công chức có xu hướng tha hóa.

 Thậm chí cái tham ấy còn đeo bám quan đến lúc cởi bỏ mũ mão cân đai. Từ chuyện lấn thêm thước đất, kéo vào đôi ba người con cháu, đến chuyện tư hữu hóa nhà công đều là những viện dẫn khiến ai nghe cũng phải lắc đầu ngán ngẩm.

 Sự vi phạm liêm chính vốn có gốc từ lòng tham cố hữu của con người. Vì muốn tham nhiều hơn mà người ta tìm cách gian và biến sự gian ấy trở thành kĩ năng, kĩ xảo. Một khi đã thấm vào máu như một “phải thế và tất yêu phải thế” trong nghiệp làm quan thì khó lòng rũ bỏ. Nếu như “bát chính đạo” là những con đường thiện lương cứu rỗi những lòng tham ngấp nghé, thì chỉ pháp luật mới có thể trở thành công cụ lý tưởng để răn đe những quan tham “gạo cội”. Pháp luật không chỉ phải đủ mạnh, mà người thi hành và bảo vệ còn phải đủ liêm chính, công tâm. Nghĩa là phải xây dựng nhiều những “Bao thanh thiên” hiện đại, bằng những chính sách riêng biệt từ tiền lương đến cơ chế đãi ngộ đủ lớn để người được thụ hưởng không cần phải lao lực vì tham.

 Cổ nhân từng nhẫn nại dạy cho con cháu biết cách sống ngay thẳng, trung thực, xem chữ Liêm là vốn quý nhất của người làm quan và quả thật nhờ những lời dạy đó mà đất nước đã từng có được những thịnh trị, an bình. Còn ngày nay, người đời vẫn nói nhiều về đạo liêm chính của người cán bộ nhân dân trên báo chí. Nhưng xem ra chẳng có hiệu nghiệm gì mấy. Bởi đa số quan tham còn bận tham nên chẳng hơi đâu ngồi đọc báo, phần ít còn lại đọc được thì cũng nghĩ “chắc nó chừa mình ra”.


Bài viết: Trần Quyết Thắng

Admin 5

hoc mua bán đàn guitar tai tphcm công ty thiết kế web tai tphcm cong ty may áo thun đồng phục hoc phát âm tiếng anh chuan khoa học thiết kế web tphcm tphcm mua container văn phòng cu dia chi thay man hinh iphone tai tphcm thiet bi bếp công nghiệp bep nha hang dai ly ống nhựa tiền phong ong nuoc du an Căn hộ Scenic Valley ban thuoc kich duc nu chuyen thi cong phong karaoke vip
Lượt xem: 4472
Xem nhiều
Right Tuyen sinh DH
TSNK
Right - tuyen sinh SDH
Right - tuyen sinh VLVH
Right - NCVH
Right - Thu vien so
Right - middle
Right - NCVH
Right - Thu vien so
Right - middle
Thống kê truy cập
Đang truy cập: 11
Lượt truy cập: 1.898.666